Kitap özetleri

Kitap özetleri

Perspektif Nedir, Hakkında Bilgi

Perspektif Nedir, Özellikleri Nelerdir, Nasıl Ortaya Çıkmıştır.

Perspektif, Ortaçağ’da ışık olaylarını inceleyen bilim olan optiğin adıydı. Bir düzey üstünde üç boyutlu nesnelerin canlandırılmasına ilişkin kuramı ortaya koyabilmek için sanatçılar, bu bilimin buluşlarından ancak XV. yy’da yararlanmaya başladılar.

Geometrik perspektif ya da merkezi perspektif, XX. yy’ ın başına kadar Batı’da yaygın olarak kullanıldı. Bu perspektif, tablo düzeyine dikey olan bütün düşey düzlemlerin ulaştığı bir merkezi kaçış noktası kullanılmasına dayanır; tabloya paralel bütün öteki doğru düzlemler paralelliklerini korur ve kaçış noktaları sonsuza aktarılır.

Geometrik perspektif, iki gözle sağlanan görüşün verdiği derinlik ve kabarıklık izlenimini yeniden kurmayı amaçlayan ve akla dayanan bir girişimdir. Yalnızca tasarı geometrinin ilkelerini değil, havadan perspektif kurallarını da uygular. Bakan kişiye göre ele alınmış olan nesnenin uzaklığına bağlı olarak tonların ve ışık şiddetinin değişmesi, ışık kaynağının niteliğine, uzaklığına ve durumuna göre gölgelerin oluşması, bunun örnekleridir.

Eskiçağ’da, Eukleides geometrisine dayanılarak, en ilgi çekici örnekleri Pompei’de bulunan bir derinlik resmi ortaya konmuştu. Ama hiç bir Eskiçağ ressamı, sistemleşmiş bir perspektiften yararlanmamıştır. Pompei duvar resimlerindeki canlandırma, bir uzam kuramına değil, görgül uygulamaya dayanır. Uzam kuramı, Floransalı Brunellesc-hi, Ghiberti, Donatello, Masac-cio ve Ucello’nun çalışmalarıyla Rönesans’ın başlarında İtalya’da ortaya çıkmıştır.

İlk tutarlı kuram, 1443′te” mimar Leon Battista Alberti tarafından Trattato della Pit-tura (Resim İncelemesi) adlı yapıtta ortaya kondu. XV. yy’ ın sonunda ve XVI. yy’ın başında, perspektifli resim çizmeyi sağlayan aygıtlar geliştirildi.

Bu konuda birçok el kitabı da çıktı. Bunlar, görme alışkanlıklarını kökünden . değişikliğe uğratan, ressamlar, mimarlar, tiyatro dekorcuları tarafından kullanılan kitaplardı. Böylece, matematiksel bir kuram ile düzenlenen ve en çok aranan niteliği «doğayı doğru bir biçimde dile getirmek» olan, yeni bir dünya görüşü ortaya çıktı.

Aynı zamanda, bakan kişiye bağlı olarak, tablonun öğelerinin oranlarını düzeltmek gerektiği anlaşıldı. Çünkü ki-saltım (rakursi), canlandırılan nesneleri çarpıtıyor, uzaktan görmek ise, küçültüyordu. Maniyerist (özentici) ve barok ressamlar, «çarpıtıcı perspektif» gibi ustalıklar göstermeye başladılar.

XVII. yy’da perspektif kitaplarının çoğalmasına karşın, öncü ressamlar, derinlik etkisini yaratmak için, perspektife karşı, ışık ve gölge karşıtlığını çıkardılar. Perspektif giderek bir inceleme konusu ve amaç olmaktan çıktı; bir resmi düzenlemenin belli bir yöntemi olmaya başladı. Fotoğrafın bulunmasıyla birlikte, canlı gibi gösterme gereksinimi de ortadan kalktı ve kübizm, görüş noktalarını çoğaltarak (karşıdan, üççeyrek ve profili bir arada gösterdi), bir nesneyi bütünüyle canlandırma sorununu ortaya koydu.

Uzamın düzenlenmesi, geometrik perspektiften değişik çözümler buldu. Bunlar arasında, Batı’da mimarlar tarafından kullanılan, ama Doğu’ da ve Uzakdoğu’da çok yaygın olan aksonometrik ya da paralel perspektifi saymak gerekir. Bu yöntemle, gözlem noktası sonsuza atılır ve bakan kişinin gözünü nesneye bağlayan bütün düzçizgiler, paralel duruma gelir.

Çinli ressamlar, insan ve hayvanları canlandırırken, genellikle, doğal bir perspektif, manzaralar için aksonometrik perspektif, mimarlık için de çapraz aksonometrik perspektif kullandılar. İslâm minyatürlerinde de, mimarlık yapıtları dik aksonometrik perspektifle, nesneler de çapraz perspektifle canlandırılarak çeşitli perspektif tipleri birleştirildi.

Kullanılan perspektif tipi ne olursa olsun, bu perspektif, insan bilgisinin belli bir gelişme aşamasını değil, olanaklı olan bir seçimi ve bunun arkasında da, evrene ve insanoğlunun evrendeki yerine ilişkin bir anlayışı dile getirir.

Perspektif Nedir, Hakkında Bilgi

Bir önceki yazımız olan Demir Bey (İnkişafı Esrar) Kitabı özeti başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


− 4 = sıfır

Kitap özetleri © 2013