Kitap özetleri

Kitap özetleri

Nasreddin Hoca’nın Çevresindeki Hayvanlar

Anadolu’da tipik bir kasaba köyde yaşayan Nasreddin Hoca’nın fıkraları, büyük şehirlerde pek görülmeyen, çoklukla kasaba ve köylere özgü hayvanlarla doludur. Bu yaratıklar kervanının başını, rahmetlinin cefakâr, çilekeş, inatçı eşeği çeker.

Hocanın çevresindeki hayvanlar şunlardır: Eşek, Kuzu, İnek, Tavuk, Deve, Manda, Kaz, Oğlak, Kuzgun, Karga, Tavşan, Kurt, Kedi, Öküz, At, Buzağı, Köpek,  Katır , Bıldırcın, Ördek, Tilki, Balık, Keçi, Horoz, Hindi, Papağan, Kaplumbağa Fil, Çaylak, Leylek…

Gördük işte tek tek… Sürüsüne bereket, bir yığın yaratık girmiş Hoca’nın dünyasına… Ama, başta da dedik ya: Eşek! Varsa eşek, yoksa eşek… En değerli varlığı o sürmeli gözlü, bed sesli yaratıktır Hoca’nın… Kişiler arasında nasıl en çok karısı üstüne fıkrası varsa hayvanlar arasında da eşek üstüne vardır. Öyle ki bu kitaba aldığımız fıkraların 40′a yakını ya doğrudan doğruya ya da dolayısıyla eşek ile ilgili, eşek üstünedir. Hoca’nın eşeği ile olan serüvenleri çok değişiktir. Neler yapmaz Hoca eşeğine; satılığa çıkartır huysuzluk yapınca, dayanamayıp en fazla kendisi verince üstüne kalıverir hayvan. Kuyruğunu keser, üstündeki kuru dikenleri geven otu ateşleyip Akşehir gölüne sürer, kaybeder, arar, bulur, okuma öğretir, onunla halleşir, Timurla kıyaslar onu. “Eşek” onun mizahının ana araçlarından biridir. En hoş nükteleri bu yaratık üstüne “inşa” edilmiştir. Ya öteki hayvanlar?..

Buzağı kabahat yaptı diye inek dayak yer, anası kaybolan civcivin ayağına kara bez bağlayıp yas tutturur, iki de bir ciğerini yiyen kedisiyle başı dertten kurtulamaz, hindisini papağan ile kıyaslayıp, o konuşursa bu da düşünür, diye aynı fiyatla satmaya kalkar, herkesin gözü biricik kuzusundadır ve eninde sonunda hayvan çevresinde-kilerce yenilip yutulur, tarlada rasladığı kaplumbağa yavrusuna çiftçilik yapmasını salık verir; vd…

Hoca’mn fıkralarında sözü edilen hayvanlar gelişigüzel, lâf olsun diye alınmamıştır fıkralarına… Çoğu, o fıkranın özü, mayasıdır. Hoca, demek istedikleri için onlan amaç ya da araç olarak kullanmıştır.

Örnek verelim:

Eşeğinin kıtlık yüzünden her gün yemini azaltır. Bir gün bakar ki hayvan nalları dikmiş, ah, der, tam açlığa alışacaktı ömrü yetmedi!

Bu fıkradan açıkça anlaşılacağı gibi “eşek” motifi espri için bir “araç” olarak kullanılmıştır.

Bir başka örnek:

Canı ördek çorbası istemiş olacak rahmetlinin… Ama nerde ördek… Alır yavan ekmeğini, gider Akşehir gölünün kıyısına, ekmeği göle banıp banıp atıştırmaya başlar. Ne yaptığını soranlara: “Görmüyor musun, der, ördek çorbası içiyorum!”

Burada ise “ördek”, ya da “ördek çorbası” yukardaki örneğin aksine araç değil, yapılmak istenen mizahın doğrudan doğruya “gaye “sidir.

Kaynak: Erdoğan Tokmakçıoğlu, Bütün Yönleriyle Nasreddin Hoca 1991)

Nasreddin Hoca’nın Çevresindeki Hayvanlar

Bir önceki yazımız olan Palmiye Nedir, Hakkında Bilgi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


− 5 = üç

Kitap özetleri © 2013