Kitap özetleri

Kitap özetleri

İsmail Hami Danişmend’in Nasreddin Hoca Araştırmaları

İsmail Hami Danişmend

İsmail Hami Danişmend’in Nasreddin Hoca Hakkındaki Düşünceleri, Görüşleri

İsmail Hami Danişmend ‘in bir incelemesi ve bu inceleme sonucu Hoca’nın hayatı ile ilgili olarak vardığı bazı yargılar var. Danişmend, Paris “Bibliotheque National yazmaları arasında 1553 numarada kayıtlı Farsça kaleme alınmış bir Selçukname’ye dayanıyor. Bu yazma eserde Kastamonu Çobanoğlu sülalesinden Nasreddin Hoca’nın vasıflarını taşıyan Yavlak Aslanzade (Nasrüddin Mahmud)’den söz edilmektedir.

İsmail Hâmi Danişmend  Selçukname’ye dayanarak şu yargılara varıyor:.

– Nasrüddin Mahmud (H. 682-690, M. 1283-1291) tarihleri arasında Konya’da bulunmuştur.

– Bir ara Keyhatu, Sultan Mesut ile birlikte Akşehir’e bir gezi yaparak Nasüriddin’i saltanat naipliğine getirmiştir.

– Akşehir’den Konya’ya dönen Keyhatu ağır bir vergi koymak üzere emlak yazımı yaptırınca, Nasrüddin şehrin ileri gelenleriyle anlaşarak emlakin onda birini kaçırmış; ancak H. 700′de (M. 1300) Çandarzade Süleyman Paşa Kastamonu’yu bir baskınla almış ve Nasrüddin şehid düşmüştür.

Danişmend, Nasreddin’in naaşının nasıl Akşehir’e getirilip gömüldüğü, niçin böyle yapıldığı, şayet Kastamonu’da öldürülüşü doğru değilse Akşehir’e mi çekildi, yolundaki sorulan cevapsız bırakmıştır.

Bununla birlikte Danişmend, buluşunun gerçeğe uygun olduğunu ispatlamak için Kayseri Müzesi müdürlerinden Naci Kum’un bir yazısından örnekler verir: “Kayseri Müzesindeki mezar taşlarını tasnif ettiğim sıralarda tesadüf ettiğim beşik şekilli lahitlerden biri üzerinde (Nasreddin Hoca) adının sarahatle mahkûk olduğunu görerek bu mesele hakkında bir hayli düşünmüştüm…”

Naci Kum, biraz yıpranmış ve silinmiş olduğu için taştaki tarihin (H. 611-M. 1214) olabileceğini de öne sürer. Danişmend, bu tereddütten yararlanarak taştaki tarihin (H. 700) “Seba mie” olabileceğini, 711 ölüm yılının da Nasreddin Hoca’nın ölüm yılına uygunluğu nedeniyle incelenmeye değer olduğunu öne sürer. Yazar, Kayseri’nin Selçuklular zamanında çok önemli bir merkez olduğunu da belirterek Hoca’nın buraya gömülmüş olabileceğini ve adına bir de makam bulunabileceğini ortaya atar.

Kanaatimizce, Danişmend’in yargılan pek akla yakın değil. İbrahim Hakkı Konyalı bu konuda Danişmend’e gerekli cevabı vermiş, Nasreddin Hoca’ya ait olduğu sanılan taşı incelemiş, taşın H. 611 (M. 1262)’de ölen Emüriddin Hoca’mn mezar taşı olması gerektiğini, Danişmend’in (N) harfinin silinmiş olması yüzünden yanıldığını ortaya koymuştur.

Kaynak: Erdoğan Tokmakçıoğlu, Bütün Yönleriyle Nasreddin Hoca 1991)

İsmail Hami Danişmend’in Nasreddin Hoca Araştırmaları

Bir önceki yazımız olan Pertev Naili Boratav’ın Nasreddin Hoca Araştırması başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


+ yedi = 10

Kitap özetleri © 2013