Kitap özetleri

Kitap özetleri

Ahmed Kutsi Tecer’in Nasreddin Hoca Araştırması

Ahmet Kutsi Tecer

Ahmet Kutsi Tecer’in Nasreddin Hoca Hakkındaki Düşünceleri, Görüşleri

İslam Ansiklopedisinde Nasreddin Hoca maddesini kaleme almış olan Ahmet Kutsi Tecer, bizim de değindiğimiz konulara kısaca değinip, yerli yabancı birçok örnekler verdikten sonra sözlerini şöyle bağlıyor:

“Asıl mesele bu fıkraların teşekkülünde kullanılan unsurların şu veya bu kaynaktan gelmiş olması değil, bu unsurların başlangıçta gerçek bir şahsiyetten hareketle beraber, halk muhayyilesinin folklor sahasında efsaneleştirdiği bir şahsiyet etrafında teşekkül etme keyfiyetidir. Şu halde mühim olan menşe meselesi değil. Bu efsanevi şahsiyetin teşekkülü meselesidir. Biz bu hadisenin benzerlerini halk edebiyatının başka kollarında, mesela halk hikâyelerinde, halk şiirlerinde görüyoruz. Türk halkı Köroğlu’nun, Karacaoğlan’ın da gerçek birer şahsiyet olduğuna inandığı halde, folklor sahasına geçişinden itibaren, Nasreddin Hocada olduğu gibi onların bu gerçek şahsiyetleri efsaneleşen hüviyetleri lehine gölgede, tarihin karanlıklarının içinde bırakılmışlardır. Hayatına ait rivayetler yanında gerçek varlığını belirten tarihi kayıtlar bulunmasına, hatta kendi adına tertip edilmiş bir Divan’ı olmasına rağmen, Yunus Emre’nin efsaneleşen şahsiyeti bile gerçek şahsiyetini arkada bıraktırmış-tır. Bu örnekler bize Nasreddin Hoca’nın tarihi şahsiyetini inkâra mahal olmadığını, bu gerçek şahsiyetin halk muhayyilesini harekete geçirtebilmek için müsait bir zemin bulduğunu, şu halde efsanevi şahsiyetin teşekkülünde hiç değilse başlangıçta, gerçek şahsiyete ait bazı vasıfların yer aldığını düşünmek lazımdır. Nasreddin Hoca tetkiklerinin de buraya doğru yönelmesi beklenmelidir. Halk edebiyatı sahasında hususi bir yeri olması gereken bu mevzua ait araştırmalar henüz layık olduğu ilmi çalışma seviyesine ulaşamamıştır. Metinler tespit edilip, bunlar arasında mukayeseli tetkikler yapılmadıkça bütün iyi niyetlere rağmen, sağlam bir şekilde çalışmak mümkün olmayacaktır. Sırf tarihi çalışmalar ise, bu yoldaki tetkikler için ancak kıymetli birer yardımcıdır.

Hülâsa edilirse, tarihi hüviyeti ne olursa olsun, Nasreddin Hoca, hatırası efsaneleşen bir halk filozofudur. Efsanevi Hoca, tarihi şahsiyeti yanında folklor sahasına girmiş, halk edebiyatına mal olmuş, şümullü bir düşünce ve zekâ örneğidir. Onun bu hususiyeti zamanla daha kuvvet bulmakta, neşeli fıkraları anıldıkça, yalnız gülüp geçilmeyerek, fikir ve sanat mahsullerine ilham kaynağı olmaktadır”

Kaynak: Erdoğan Tokmakçıoğlu, Bütün Yönleriyle Nasreddin Hoca 1991)

Ahmed Kutsi Tecer’in Nasreddin Hoca Araştırması

Bir önceki yazımız olan İsmail Hami Danişmend’in Nasreddin Hoca Araştırmaları başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


9 × dört =

Kitap özetleri © 2013